معماری
خانه / امام شناسی / امامت در قرآن / بخش دوم-امامت در آیه مباهله(محور دوم)

بخش دوم-امامت در آیه مباهله(محور دوم)

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

بخش دوم
امامت در آیه مباهله

محور دوم
هدف از حضور خاندان پیامبر(ص) در مباهله

چرا به پیامبر-صلی الله علیه و آله و سلم-امر شد که خاندان خویش را برای مباهله همراه خود بیاورد،با اینکه به نظر می رسد مباهله مابین دو طرف دعوی است و دو طرف در این داستان شخص پیامبر اسلام-صلی الله علیه و آله-و نمایندگان نصارای نجران بودند؟
برخی پنداشتند که هدف از حضور نزدیکترین و خویشانوندان آن حضرت در صحنه ی مباهله،تنها نشان دادن اطمینان و یقین آن حضرت به راستی گفتار و درست بودن دعوت خویش است،چرا که به همراه آوردن عزیزترین اشخاص برای انسان تنها در صورتی عاقلانه است که انسان یقین کامل به صدق گفتار و درستی ادعای خویش داشته باشد.و در صورت نبودن چنین اطمینانی به دست خود عزیزانش را در معرض آسیب و خطر نابودی و هلاکت قرار داده است و هیچ انسان عاقلی چنین اقدامی نمی کند.
این توجیه نمی تواند برای تبیین انحصار حضور خاندان گرامی پیامبر-صلی الله علیه و آله وسلم- از بین کل خاندانشان در مباهله درست باشد،زیرا در این صورت احضار این خاندان و شرکت آنان در صحنه ی مباهله هیچ فضیلت و ارزشی را برای آنان در بر نخواهد داشت،در حالی که دقت و تامل در آیه ی کریمه و احادیثی که ذیل آیه وارد شده است فضیلتی بزرگ را برای همراهان پیامبر در این ماجرا نشان می دهد.
زمخشری که از علمای بزرگ اهل سنت است می گوید:
"و فیه دلیل لا شیء اقوی منه علی فضل اصحاب الکساء" در این آیه ی کریمه قوی ترین دلیل بر ففضیلت  اصحاب کساء است.
آلوسی در روح المعانی می گوید:
"ودلالتها علی فضل آل الله و سوله-صلی الله علیه وسلم-مما لایمتری فیها مومن والنصب جازم الایمان" دلالت آیه ی کریمه بر فضیلت آل پیامبر(ص) که آل الله هستند و فضیلت رسول الله(ص) از اموری است که قابل تردید برای هیچ مومنی نیست و نصب(دشمنی و عداوت با خاندان پیامبر) ایمان را از بین می برد.
گرچه آلوسی چنین سخنی می گوید اما از سطر بعد برای منصرف ساختن این فضیلت بزرگ از خاندان پیامبر(ص) تلاش کرده است.
حال ببینیم چرا خداوند امر فرمود که این خاندان گرامی همراه پیامبر(ص) برای مباهله حاضر شوند؟به دنبال پاسخ این سوال به آیه کریمه بازمی گردیم:﴿فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْکَاذِبِینَ﴾ در آیه ی کریمه نخست دعوت پیامبر(ص) از ابناء و نساء و انفس و آنگاه ابتهال آنان و قرار دادن لعنت خداوند بر دروغگویان مطرح شده است.

اوج مقام و عظمت خاندان پیامبر(ص) در آیه ی مباهله

مفسران ابتهتال را به معنای تضرع در دعا یا التعان(نفرین و لعن کردن) گرفته اند و این دو با یکدیگر منافات ندارند و می تواند هردو منظور ابتهال باشد.
در آیه ی کریمه دو چیز مطرح است،یکی ابتهال که از نبتهل استفاده می شود ئ دیگری "قرار دادن لعنت خداوند بر کسانیکه در این مورد دروغگویند" که "فنجعل لعنه الله علی الکاذبین" بر آن دلالت دارد و هریک از این دو دارای مفهوم و مصداقی خاص در خارج هستند.و دومی که قرار دادن لعنت خدا بر دروغگویان استبر اولی که ابتهال است توسط "فاء" که دلالت بر تفریع و یببیت می کند،عطف شده است.
پس با این بیان انتهال پیامبر و خاندان گرامی وی نقش علت را ایفا میکند و قرار دادن لعنت و عقوبت الهی بر کاذبان؛معلولی است که بر آن مترتب می شود و این مقامی والا است ک هلاکت ساختن و عقوبت خداوند نسبت به کافران به جعل پیامبر و خاندان وی محقق گردداین بیان حاکی از ولایت تکوینی خاندان گرامی آن حضرت است،ولایتی هم سنگ با ولایت خداوند.
اگر گغته شود:در (فنجعل لعنه اللله …)"فاء" گرچه برای ترتیب است اما در مثل چنین مواردی "فاء" دلالت بر تفسیر جمله ی بعد نسبت به جمله ی قبل داردو ترتیبی که "فاء" دلالت بر آن دارد ترتیب ذکری است، مانند(و نادی نوح ربه فقال رب ان اینی من اهلی) نوج پروردگارش را ندا کرد پس گفت:پروردگارا!پسر من از اهل من است که جمله ی (فقال …) مبین جمله ی (فنادی) است.
پاسخ این است: اولا: آنچه"فاء" بر آن دلالت می کند ترتیب و تفریع است و حقیقت این دو این است که(دو جمله ای که "فاء" آنها را به یکدیگر مربوط ساخته دارای دو مضمون هستند که مضمون جمله ی دوم بر جمله ی اول مترتب است) و این معنای حقیقی فاء و لازمه ی نفریع است.یعنی دلالت "فاء" بر ترتیب ذکری به معنای ترتیب رو مضمون در خارج نیست،بلکه ترتیب در لفظ و کلام است و چنانچه قرینه ای بر آن نباشد نمی توان کلام را بر آن حمل کرد.در این صورت آیه ی کریمه دلالت بر مقامی ارجمند برای خاندان گرامی آن حضرت داردزیرا دلالت می کند که ابتهال و دعا آنان با ابتهال پیامبر(ص) هم سنگ است و مجموعا هلاکت و عذاب الهی را بر دروغگویان در این واقعه فرود می آورد.
ثانیا:در جمله ی (فنجعل لعنه الله) ما بعد "فاء" صلاحیت ندارد مبین و مفسر جمله ی سابق یعنی (نبتهل) باشد،زیرا نقش دعا کننده خواستن و طلب کردن از خداوند است نه قرار دادن لعنت بر کاذبان.با این وصف این جعل لعنت-که جعل تکوینی است- اولا به پیامبر و خاندان وی مستند شده و ثانیا توسط "فاء" تفریع بر ابتهال آنان مترتب گردیده است.گویا این حقیقت را آن گروه از نصارای نجران نیز دریافتند.در این رابطه به ریک جمله از حدیثی از فخر راضی در تفسیر خویش آورده است توجه میکنیم:
(فقال اسقف نجران:یا معشر النصاری انی لاری وجوها لولو سالوالله ان یزیل جیلا من مکانه لازاله بها، فلاتباهلوا فتهلکوا ولایبقی علی وجه الارض نصرانی الی یوم القیامه)
اسقف نجران(مهتر و عالم نصاری با مشهده ی آن چهره های نورانی چنان تحت تاثیر قرار گرفت که)گفت:نصاری! من چهره هایی را که میبینم که اگر از خدا بخواهند کوهی را از جا برکند آن را بر خواهد کند.از این رو با آنان مباهله نکنید که نابود خواهید شد و هیچ نصرانی بر روی زمین تا روز قیامت باقی نخواهد ماند.
با دقت در مضمون آیه این امور به وضوح روشن گردید:
۱-پیامبر(ص) خاندان گرامی خویش را همراه خود آورد تا در کنار وی در این ابتهال سرنوشت ساز شرکت کنند،ومباهله نی بایست بطور مشترک از سوی او و خاندان گرامی وی انجام شود تا در جعل لعنت و عذاب کاذبان موثر افتد.
۲-ایمان و یقین آ« حضرت و خاندان گرامی وی به محتوای رسالت و دعوت او برای همگان ظاهر شد.
۳-مقام والا و رفیع خاندان گرامی وی و قرب آنان به خدا در این قصه برای جهانیان تجلی پیدا کرد.
اکنون ببینیم پیامبر(ص) از "ابناءنا"(پسران آن حضرت) و از "نساءنا"(زنان آن حضرت) و از "انفسنا"(کسانی که مانند نفس وی به شمار می آمدند) چه کسانی را همراه خویش آورد؟

ان شاءالله ادامه دارد…

درباره ی سید محمد

سید محمد

همچنین ببینید

بخش اول-گفتار سوم: معرفی مقام امامت از زبان مقام امامت

بسم الله الرحمن الرحیم گفتار سوم معرفی مقام امامت از زبان مقام امامت پس از …

Leave a Reply

Be the First to Comment!

Notify of
avatar
wpDiscuz
قالب وردپرس